گاستریت

 

 

گاستریت

 

گاستریت ( التهاب مخاط معده ) یک مشکل گوارشی شایع به شمار می آید.گاستریت ممکن است حاد بوده و از چندساعت تا چند روز به طول انجامد یا این که ممکن است ممزمن بوده و از تماس مکرر با مواد محرک ایجاد شود و یا ممکن است گاستریت حاد دارای دوره های عودکننده باشد.

این بیماری زنان و مردان را به یک نسبت درگیر می کند و در سالمندان شایع تر است.ر اساس تظاهرات پاتولوژیک موجود در دیواره معده به دو دسته دارای زخم سطحی و بدون زخم تقسیم می شود.

 

 

گاستریت بدون زخم سطحی (حادو مزمن) اغلب به دلیل عفونت ناشی از میکروب هلیکوباکترپیلوری ایجاد می شود.تخمین زده شده است ۲۰ تا ۵۰ درصد امریکایی ها با این باکتری آلوده شده اند.گاستریت همراه با زخم سطحی (حادومزمن) اغلب در اثراستفاده طولانی مدت از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی ،مصرف زیاد الکل و پرتو درمانی ایجاد می شود.

نوع بسیار شدید تر گاستریت حاد دراثر خوردن اسید یا باز قوی ایجاد می شود به طوریکه حتی ممکن است باعث گانگرن مخاط معده و یا سوراخ شدن آن شود تولید بافت اسکار میتواند باعث تنگی یا انسداد پیلورگردد .گاستریت حاد ممکن است همراه با بیماری های حاد ،خصوصا انواع سوختگی ها ،عفونت های شدید، نارسایی کبدی، کلیوی، یا تنفسی و یا جراحی های بزرگ ایجاد شود .گاستریت ممکن است اولین علامت یک عفونت حاد عمومی بدن باشد.

گاستریت مزمن گاهی با بیماری های اتوایمیون مثل کمخونی پرنیشز همراه می شود .گاستریت مزمن ناشی از عفونت هلیکوباکترپیلوری در پیدایش زخم معده، سرطان معده و لنفوم نقش دارد .

 

 

پاتوفیزیولوژی گاستریت

 

در گاستریت غشای مخاطی معده متورم و پرخون شده  زخم های سطحی درآن ایجاد می شود .از این غشای مخاطی مقدارکمی شیره معده ترشح می شود که حاوی مقدار بسیارناچیزی اسید و مقداربیشتری موکوس است .زخم های سطحی ایجادشده ممکن است دچارخون ریزی شوند .            

 

 

تظاهرات بالینی گاستریت

 

بیمار مبتلا به گاستریت حاد ممکن است به طور ناگهانی دچار نشانه هایی مثل دردشکم، سردرد، بی حالی، تهوع،بی اشتهایی، استفراغ و سکسکه شود که می تواند از چندساعت تاچندروز به طول انجامد .

گاستریت زخم شونده ممکن است موجب خون ریزی گردد که به صورت استفراغ خونی یا مدفوع سیاه و قیری (ملنا) یا مدفوع خونی به رنگ قرمز روشن تظاهر می یابد . بیمار مبتلا به گاستریت مزمن ممکن است از بی اشتهایی، سوزش سردل بعد از خوردن غذا ،آروغ زدن ،احساس طعم ترشی در دهان، یا تهوع و استفراغ شکایت داشته باشد .تعدادی از بیماران ممکن است تنها ناراحتی خفیفی در ناحیه ی اپیگاستر داشته و یا عدم تحمل نسبت به غذاهای تند و چرب داشته باشند و یا از دردخفیفی که با خوردن غذا تسکین می یابد شاکی باشند .بیماران مبتلا به گاستریت مزمن ممکن است تظاهرات مربوط به سوء جذب ویتامین B12را داشته باشند که ناشی از کاهش تولید عامل درونی توسط سلول های پوششی معده می باشد و ممکن است منجر به کم خونی پرنیشز شود .اما بعضی از بیماران مبتلا به گاستریت مزمن بدون نشانه بیماری هستند .

 

 

بررسی و یافته های تشخیصی در گاستریت

 

گاستریت گاهی با عدم ترشح اسید معده و یا کاهش یا افزایش آن همراه می باشد .با انجام اندوسکوپی عکس برداری از قسمت فوقانی دستگاه گوارش و انجام نمونه برداری و بررسی های سلولی تشخیص آن امکان پذیر می شود .برای تعیین هلیکوباکترپیلوری آزمایش های تشخیصی انجام می شوند که در بخش زخم های معده به بحث گذاشته شده اند.

 

 

تدابیر پزشکی در گاستریت

 

مخاط معده بعد از یک نوبت گاستریت حاد قادربه ترمیم خوداست.معمولابیماردرطی یک روزبهبودمی یابداگرچه کم اشتهایی اوممکن است برای ۲ یا ۳ روز یا بیشتر ادامه داشته باشد.با آموزش بیماردرمورد قطع مصرف الکل و یا غذای محرک گاستریت حاددرمان می شود.

درصورت توانایی بیماربرای خوردن موتوغذایی رعایت رژیم غذایی غیرمحرک توصیه می شود.درصورت ادامه یافتن نشانه ها ممکن است که ازمحلول های وریدی استفاده شود.باوجودخونریزی،درمان مشابه باروش های مورداستفاده دردرمان خونریزی ازقسمت فوقانی دستگاه گوارش است که درقسمت های بعدی این فصل توضیح داده می شود.

درمان،حمایت کننده است وممکن است شامل واردکردن سوندبینی معده ای،دادن مسکن ها وآرام بخش ها،ضداسیدها،آنتاگونیست های گیرنده هیستامین (مثل فاموتیدین،رانی تیدین) ، مهارکننده های پمپ پروتون مثل امپرازول،لانروپرازول و یا مایعات وریدی باشد.انجام اندوسکوپی فیبراپتیک ممکن است ضرورت یابد.درمواردبسیارحاد،ممکن است که انجام جراحی اورژانس برای برداشتن قسمت های گانگرن شده ویاسوراخ شده ضروری باشد.گاستروژژنوستومی ممکن است برای درمان انسدادپیلورموردنیازباشد.

گاستریت مزمن به وسیله اصلاح رژیم غذایی بیمار،فراهم کردن استراحت،کاهش تنیدگی،توصیه به اجتناب ازمصرف الکل وداروهای ضدالتهاب غیراستروییدی و آغازدارو درمانی،مداوا میشود.هلیکوباکترپیلوری ممکن است به وسیله ی ترکیب چندداروی انتخابی درمان شود.

 

 

تدابیر پرستاری در گاستریت

 

کاستن از اضطراب :

 

درصورت خورده شدن اسید یا باز توسط بیمار،انجام اقدام های اورژانس ضرورت می یابد.

درمان حمایتی به وسیله پرستار در اختیار بیمار و خانواده وی قرارداده می شود چه درخلال درمان و چه پس از خنثی کردن و یا رقیق کردن اسید یا باز خورده شده.

ممکن است بیمار برای انجام بررسی های تشخیصی بیشتر (اندوسکوپی) یا جراحی نیاز به آمادگی داشته باشد.اضطراب به دلیل درد و روش های درمانی و یا ترس از آسیب دایمی مری معمولا وجود دارد.

پرستار باید با آرامش نیازهای بیمار را بررسی کند و به تمام پرسش های او پاسخ دهد.درموردتمام روش ها ودرمان ها لازم است متناسب باسطح درک بیمارتوضیح داده شود.

 

 

برقراری تغذیه متناسب :

 

درگاستریت حاد،حمایت جسمی وعاطفی فراهم می گرددوبه بیمارکمک می شود تابانشانه های بیماری شامل تهوع ،استفراغ ،سوزش مری وخستگی مقابله کند.

تا رفع نشانه های حادممکن است برای چندساعت تا چند روز ممنوعیت مواد خوراکی اعمال گردد و بدین ترتیب به مخاط معده فرصت ترمیم داده می شود.در صورت نیازبه درمان داخل وریدی باید مایعات ورودی و خروجی به دقت کنترل شوند.

همچنین بررسی کردن مرتب سطح الکترولیت های سرم ضروری است.با فروکش کردن نشانه ها،ابتدابه بیمارخرده های یخ و در تعقیب آن مایعات شفاف داده می شود.درصورت امکان وهرچه سریع تر غذای جامد برای بیمار تجویز می گردد،با این هدف که نیاز به درمان داخل وریدی وتحریک مخاط معده کاهش یابد.

با شروع غذای جامد سطح تحمل بیمار بررسی شده وبروز هرگونه نشانه دال برعود و تکرار گاستریت مورد بررسی قرار گرفته و گزارش داده میشود.

 آشامیدن نوشیدنی های حاوی کافئین منع می گردد،زیرا کافئین محرک سیستم عصبی مرکزی بوده و باعث افزایش فعالیت معده و ترشح پپسین می شود.مصرف الکل وهمچنین کشیدن سیگار ممنوع است زیرا نیکوتین ترشح بی کربنات ازپانکرانس را کاهش داده و در نتیجه خنثی شدن اسید معده دردوازدهه مهارمی شود.

درصورت لزوم و در زمان مناسب بیمار به موسسه های ترک اعتیاد مصرف الکل و سیگار ارجاع داده خواهدشد.

 

 

بهبود تعادل مایع :

 

جذب و دفع مایعات روزانه کنترل می شود تاعلایم اولیه کم آبی قابل تشخیص باشد (حداقل دفع ادرار ۳۰ میلی لیتر در ساعت و حداقل مصرف مایع ۱.۵ لیتردرروزاست ) درصورت ممنوعیت غذا و مایع خوراکی محلول های وریدی (۳ لیتردرروز ) معمولا تجویز نمی شود.میزان مایع و کالری دریافتی اندازه گیری می شود.

سطح الکترولیت ها (سدیم،پتاسیم کلراید) یک نوبت درهر ۲۴ ساعت اندازه گیری می شود تا هرگونه عدم تعادل تشخیص داده شود.

پرستارهمواره بایدنسبت به نشانه های خونریزی شامل استفراغ خونی،تندی ضربان قلب و کاهش فشارخون هوشیار باشد.مدفوع باید ازنظرخون آشکار یا مخفی بررسی شود.

درصورت بروز این علایم به پزشک فوراگزارش داده شده و علایم حیاتی بیمار مرتبا کنترل می شود و سپس اقدام های لازم به منظورکنترل خونریزی ازدستگاه گوارش فوقانی به اجرا درمی آیند.

 

 

تسکین درد :

 

به بیمار درمورد اجتناب ازمصرف غذاها و نوشیدنی های محرک مخاطی معده توصیه می شود.همچنین به بیمار آموزش داده می شود که برای تسکین گاستریت مزمن ازداروهای تجویز شده استفاده کند.پرستار باید به طورمنظم میزان درد بیمار و واکنش او را نسبت به مصرف داروها واجتناب ازمواد محرک بررسی کند.

 

 

ارتقای مراقبت درمنزل و جامعه :

 

محور اموزش به بیمار برای مراقبت از خود میزان آگاهی بیمار نسبت به گاستریت ارزیابی می شود و سپس یک برنامه ی آموزشی متناسب با نیازهای فردی هربیمار که در برگیرنده ی نحوه ی مقابله با تنیدگی رژیم غذایی و داروها است تنظیم می گردد .آموزش غذایی بیمار باید بر اساس نیاز روزانه بیمار به کالری علایق غذایی و الگوی تغذیه ای وی تنظیم شود . درمورد غذاها و سایر موادی که باید از آن ها اجتناب شود (شامل غذاهای تند ، محرک و پرادویه و کافئین ، نیکوتین، الکل) تاکید می گردد . ممکن است مشاوره با متخصص تغذیه ضروری باشد.در اختیار گذاردن اطلاعات کافی درمورد داروهای تجویز شده شامل آنتی اسیدها بلوک کننده های H2 مهار کننده های پمپ پروتون می تواند به بهبود بیمار و جلوگیری از عود بیماری کمک کند .اهمیت تکمیل دوره درمان دارویی برای نابودی عفونت هلیکوباکترپیلوری باید برای بیمار و فرد مراقب او مورد تاکید قرارگیرد.

 

 

تداوم مراقبت :

 

پرستار لازم است که آموزش های قبلی را مرو کرده و نشانه های بهبود بیماری را به طور مرتب بررسی کند بیماران مبتلا به انمی پرنیشز نیازمند کسب آگاهی درمورد لزوم تزریق های ویتامین B12 برای باقی مانده عمرخود می باشند به این منظور ممکن است به یکی از افراد خانواده یا فرد مراقب نحوه تزریق آن آموزش داده شود و یا ممکن است ترتیب انجام این تزریق ها توسط یک پرستار داده شود . به علاوه پرستار باید لزوم پیگیری درمان و مراقبت را مورد تاکید قرار دهد .            

 

             

جدیدترین پست های پرستار ایرانی را در ایمیل خود دریافت کنید

با عضویت در خبرنامه میتوانید زودتر از همه از اخبار و مقالات تخصصی جدید مطلع شوید. تنها کافیست آدرس ایمیل خود را وارد کنید.

درباره نویسنده

دانیال

بایگانی نوشته های من

موسس وب سایت پرستاری ایرانیان هستم و دانشجو کارشناس ارشد پرستاری , 7 سال هست که تجربه وبمستری دارم.امیدوارم بتونم کمکی به جامعه پرستاری بکنم.

دیدگاه ها

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

اطلاع از
avatar
wpDiscuz