داروی متادون ( methadone )

داروی متادون ( methadone )

 

 

اشکال دارویی متادون :

 

Tablet: 5, 20, 40 mg

 

Tablet, Dispersible: 20, 40mg

 

Injection: 5 mg/ml, 10 mg/ml

 

Solution: 5mg/5ml, 25 mg/5ml

 

Powder (Sachet): 1g

 

 

 

موارد و مقدار مصرف

الف) درد شدید.

 

بزرگسالان: مقدار ۱۰-۲/۵ میلی‌گرم هر ۱۲-۴ ساعت برحسب نیاز، از راه خوراکی، تزریق عضلانی یا تزریق زیرجلدی مصرف می‌شود.
کودکان: روزانه mg/kg 0/7 از راه خوراکی به‌صورت منقسم هر ۴ تا ۶ ساعت مصرف می‌شود.

 

ب) درد شدید مزمن.

 

بزرگسالان: mg 20-5 خوراکی، هر ۶ تا ۸ ساعت مصرف می‌شود.

 

 

پ) جلوگیری از بروز سندرم قطع مصرف مواد مخدر.

 

بزرگسالان: از راه خوراکی، مقدار mg/day 40-15 (مقدار مصرف تا حد زیادی در افراد مختلف، متفاوت است). مصرف می‌شود. مقدار نگهدارنده mg/day 120-20 از راه خوراکی است. مقدار مصرف برحسب نیاز تنظیم می‌ شود. اگر بیمار دچار احساس تهوع شد، می‌توان یک چهارم دوز خوراکی را به ‌صورت دو تزریق زیر جلدی یا عضلانی تجویز نمود. مدت کلی درمان ۳۰ روز (درمان کوتاه مدت ) ‌تا ۱۸۰ روز (درمان بلند مدت) ‌می‌باشد.

 

 

 

 

موارد منع مصرف و احتیاط:

 

مصرف همزمان با دیگر داروهای مضعف CNS (داروهای ضد درد مخدر ، داروهای بیهوش کننده عمومی، آنتی هیستامینها، فنوتیازینها، باربیتوراتها، بنزودیازپینها، داروهای تسکین بخش- خواب آور، داروهای ضدافسردگی، فرآورده‌های حاوی الکل و داروهای شل کننده عضلانی)، اثرات کاهنده فشار خون، تسکین بخش و مضعف CNS ‌و تنفس را تشدید می‌کند.

 

مصرف همزمان با سایمتیدین ممکن است اثرات مضعف CNS‌ و تنفس را افزایش دهد و موجب بروز کانفیوژن، آپنه یا حملات تشنجی شود. در صورت نیاز

 

به مصرف همزمان، مقدار مصرف متادون باید کاهش یابد.

 

فنی‌توئین، پریمیدون و ریفامپین ممکن است سطح سرمی متادون را کاهش دهند.

 

اثر بر آزمایشهای تشخیصی 

 

متادون غلظت پلاسمایی آمیلاز را افزایش می‌دهد.

 

 

 

 

مکانیسم اثر:

 

اثر ضد درد: متادون یک آگونیست شبه تریاک است و مانند مورفین با پیوند به گیرنده‌های اختصاصی داروهای شبه تریاک اثر ضد درد خود را اعمال می‌کند. مصرف این دارو تنها برای دردهای شدید و مزمن و همچنین سندرم قطع مصرف مواد مخدر توصیه شده است.

 

جذب: از دستگاه گوارش به خوبی جذب می‌شود. در شکل خوراکی دارو در مقایسه با شکل تزریقی آن ، زمان شروع اثر به تأخیر افتاده و طول مدت اثر طولانی می‌شود. زمان لازم برای شروع اثر ۶۰-۳۰ دقیقه است و حداکثر آن طی ۲-۵/۰ ساعت حاصل می‌شود.

 

 

پخش: تا حد زیادی به پروتئینهای بافتی پیوند می‌یابد که این امر ممکن است توجیه کننده اثرات تجمعی دارو و دفع آهسته آن باشد.
متابولیسم: عمدتاً در کبد و به‌صورت ان- دمتیلاسیون متابولیزه می‌شود.

 


دفع: طول مدت اثر دارو ۶-۴ ساعت است. دفع عمده دارو از طریق ادرار است و به مقدار مصرف دارو بستگی دارد. متابولیتهای متادون از طریق صفرا در مدفوع دفع می‌شوند. در اختلال کارکرد کبدی، نیمه عمر دارو ۱۱-۷ ساعت است.
 

 

 

موارد احتیاط فراوان در مصرف متادون :

 

آریتمی فوق بطنی، ضربه مغزی یا افزایش فشار داخل جمجمه (موجب مبهم شدن معیارهای نورولوژیک می‌شود)، دوران بارداری و زایمان (از جفت به راحتی عبور می‌کند؛ نوزادان نارس بخصوص نسبت به اثرات مضعف CNS‌ و تنفسی حساس هستند).

 


موارد احتیاط: اختلال کار کلیه یا کبد (ممکن است دارو تجمع یابد یا طول مدت اثر آن طولانی شود)، بیماری ریوی، مانند آسم، بیماری انسدادی مزمن ریوی (دارو رفلکس سرفه را فرو می‌نشاند و همچنین، فعالیت دستگاه تنفسی را کاهش می‌دهد)، بیمارانی که تحت عمل جراحی مجاری صفراوی قرار می‌گیرند (ممکن است موجب اسپاسم صفراوی شود)، بیماران سالخورده و ناتوان (این بیماران نسبت به اثرات درمانی و عوارض جانبی دارو حساس تر هستند)، بیماران مستعد به اعتیاد فیزیکی و روانی (خطر اعتیاد به این دارو زیاد است)، شرایط حاد شکمی، هایپوتیروئیدی، بیماری آدیسون، هایپرپلازی پروستات، تنگی مجرای ادراری.

 

 

 

اطلاعات دیگر:

 


طبقه‌بندی فارماکولوژیک: آگونیست اپیوئیدی.


طبقه‌بندی درمانی: ضددرد مخدر، جلوگیری از بروز علائم سندم قطع مصرف مواد مخدر.


طبقه‌بندی مصرف در بارداری: رده B (با مصرف مقادیر زیاد نزدیک زایمان ، رده D)

 

 


علاوه بر ملاحظات مربوط به تمامی داروهای مخدر، رعایت موارد زیر نیز توصیه می‌شود:

 


۱- مصرف این دارو در وقت معین، برای درمان دردهای شدید و مزمن مؤثر است. احتمال بروز تحمل به این دارو در صورت مصرف طولانی مدت آن برای درمان دردهای شدید و مزمن وجود دارد که در این صورت برای دستیابی به اثر اولیه ضد درد، به مقادیر بیشتری از دارو نیاز است.


۲- بیمارانی که تحت درمان سندرم قطع مصرف داروهای مخدر هستند، معمولاً برای کنترل درد به داروی ضد درد دیگری نیز احتیاج دارند.

 


هشدار: دوزهای بالای متادون ممکن است باعث طولانی شدن فاصله QT و بروز آریتمی torsade de pointes شود.

 


نکات قابل توصیه به بیمار

 


طی مصرف مقدار نگهدارنده متادون، یبوست شدید بروز می‌کند. برای برطرف کردن آن، می‌ توانید از یک داروی مسهل استفاده نمایید.


مصرف در سالمندان: از آنجا که بیماران سالخورده ممکن است نسبت به اثرات درمانی و عوارض جانبی این دارو حساس تر باشند، معمولاً مقادیر کمتری از این دارو برای آنها تجویز می‌شود.


مصرف در کودکان: مصرف متادون در کودکان توصیه نمی‌شود. بی‌ضرری مصرف این دارو به‌عنوان داروی نگهدارنده در نوجوانان معتاد ثابت نشده است.


مصرف در شیر دهی: متادون در شیر ترشح می‌شود. این دارو ممکن است در نوزاد شیرخوار مادرانی که تحت درمان نگهدارنده با متادون هستند، ایجاد وابستگی فیزیکی نماید.

 


عوارض جانبی

 


اعصاب مرکزی: منگی، سرگیجه، اختلال در مراکز حسی، احساس سرخوشی، بی‌خوابی، آشفتگی، وابستگی روانی، حرکات شبه کره.


قلبی- عروقی: انواع آریتمی، برادیکاردی، ایست قلبی، ادم، کاهش فشار خون، طپش قلب ، شوک.


چشمی: اختلالات بینایی.


پوست: تعریق، برافروختگی، بثورات پوستی، خارش، درد در محل تزریق.


دستگاه گوارش: خشکی دهان، بی‌اشتهایی، اسپاسم‌های صفراوی (کولیک)، تهوع، استفراغ، یبوست، ایلئوس.


ادراری- تناسلی: احتباس ادرار یا تأخیر در دفع ادرار.


سایر عوارض: ضعف تنفسی، وابستگی فیزیکی، کاهش میل جنسی.

 


مسمومیت با متادون :

 


تظاهرات بالینی:
ضعف CNS، ضعف تنفسی، تنگ شدن مردمک چشم (مردمک ته سنجاقی) از عوارض شایع هستند. سایر عوارض عبارت‌اند از کمی فشار خون، برادیکاردی، کاهش دمای بدن، شوک، آپنه، ایست قلبی- ریوی، کلاپس گردش خون، ادم ریوی و تشنج. مسمومیت ممکن است بر اثر تجمع دارو طی چند هفته بروز کند.

 


درمان مسمومیت با متادون :

 

برای درمان مصرف حاد بیش از حد دارو، ابتدا باید از طریق باز نگهداشتن راه تنفسی و تهویه مناسب (در صورت نیاز) از تبادل گازها در دستگاه تنفس اطمینان حاصل کرد. می‌توان از یک آنتاگونیست داروهای مخدر (مانند نالوکسون) برای خنثی کردن اثر مضعف تنفسی استفاده نمود (از آنجا که طول مدت اثر متادون بیشتر از نالوکسون است، تکرار مصرف نالوکسون ضروری است).

 

نالوکسون تنها در صورتی مصرف می‌شود که ضعف تنفسی و قلبی- عروقی بیمار از نظر بالینی بارز باشد. علائم حیاتی بیمار باید به دقت پیگیری شوند.

 

در صورتی که بیمار شکل خوراکی متادون را طی دو ساعت گذشته بلعیده باشد، باید با واداشتن بیمار به استفراغ به وسیله شربت اپیکا یا شستشوی معده، محتویات معده را فوراً خالی کرد. احتیاط‌های لازم برای جلوگیری از آسپیراسیون باید به عمل آیند. برای جلوگیری از جذب بیشتر داروی خوراکی، می‌توان ذغال فعال را از طریق لوله بینی: معدی (NG-Tube) به بیمار تجویز کرد.


اقدامات لازم برای درمان علامتی و حمایتی (حمایت مداوم تنفسی، تصحیح عدم تعادل مایع و الکترولیتها) باید انجام شوند. معیارهای آزمایشگاهی، علائم حیاتی و وضعیت نورولوژیک بیمار باید به دقت پیگیری شوند.

 

 

جدیدترین پست های پرستار ایرانی را در ایمیل خود دریافت کنید

با عضویت در خبرنامه میتوانید زودتر از همه از اخبار و مقالات تخصصی جدید مطلع شوید. تنها کافیست آدرس ایمیل خود را وارد کنید.

درباره نویسنده

دانیال

بایگانی نوشته های من

موسس وب سایت پرستاری ایرانیان هستم و کارشناس پرستاری , 7 سال هست که تجربه وبمستری دارم.امیدوارم بتونم کمکی به جامعه پرستاری بکنم.

دیدگاه ها

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

اطلاع از
avatar
wpDiscuz