ترومبوز وریدهای عمقی

 

 

ترومبوز ورید های عمقی:

ایجاد لخته و التهاب از ورید های عمقی بخصوص ورید های عمقی پا می باشد .با انسداد ورید های عمقی ادم و تورم اندام به علت مهار جریان خون رو به جلوی وریدی ایجاد می شود .ترومبوز وریدی های عمقی بیشتر در زنان و بالغین رخ می دهد .علت واقعی ترومبوز وریدی هنوز ناشناخته است .

علایم معمولا غیر اختصاصی هستند و با ایجاد درد و تورم در اندام ,گرمی و قرمزی اندام ,کبودی ساق پا ,حساسیت به لمس در مراحل آخر و منیت شدن نشانه ی هومان (درد در پشت ساق پا در هنگامی که کف دست روی کف پای بیمار گذاشته و انگشتان را فشار میدهیم ایجاد می شود )و نشانه های آمبولی ریه مانند تنگی نفس شدید ,درد در ناحیه قفسه سینه ,خلط صورتی و کف آلود گاهی نشانه های آمبولی ریه, اولین نشانگر های DVT محسوب می شود.

 

جهت ایجادDVT وجود دو عامل از سه عامل (تریاد ویرچو) لازم است که شامل عوامل زیر هستند :

 ۱) صدمه اندوتلیال (ضربه ,جراحی,کاتتریزاسیون ,مواد حاجب و…)

 ۲) رکورد خون یا استاز وریدی ( بی حرکتی طولانی,چاقی,سن بالای ۶۵ سال,واریس ,صدمات طناب نخاعی,ویسکوزینه ی بالای خون)                                                                                                                                    

۳) افزایش انعقاد پذیری ( بارداری ,سیتی دمی ,مصرفocp ,سرطان ,پلی سایتمی,دهیدراتاسیون )

 

تشخیص :

بررسی دقیق در تعیین نشانه های زودرس  اختلالات وریدی اندامهای تحتانی با ارزش است .

تشخیص از طریق سونوگرافی داپلر ,ونوگرافی ,پلتیسموگرافی (فضا های هوایی استاندارد )و سی تی اسکن داده می شود.

 

سونوگرافی داپلر :

هدف اصلی از انجام این تست لمس نبض هاست که با قرار دادن دستگاه ترانس ریوسر روی مسیر عروق حرکت خون مشاهده می شود .به علاوه این که با تقویت صدای حرکت خون هر نوع تغییر صدایی بررسی می شود .به منظور ارزشیابی اندامهای تحتانی ,مددجو در وضعیت طاق باز و سر تحت (۴۰-۲۰درجه) بالاتر و در صورت ممکن رانها به سمت خارج  چرخیده می شود.امروزه اولتراسوند راپلریک استاندارد برای تشخیص ترومبوز محسوب می شود .

وانو گرافی:

به فلبوگرافی هم معروف است که از طریق جا گذاری کاتتر داخل ورید و تزریق ماده حاجب ,گرافی تهیه می شود .

پلتیسموگرافی (فضا های هوایی استاندارد ):

به بررسی تغییرات نبض ساق پا در هر ضربان قلب , از طریق بستن کاف دستگاه به دور ساق پا گفته می شود .

این زمینه اطلاعاتی در زمینه پرشدن ورید ,حجم عملی ورید ,حجم تخلیه و حجم باقی مانده را فراهم می سازد .

اندیکاسیونها :

۱) ارزیابی مجدد جریان مشکوک به عدم کفایت دریچه ای یا نارسایی فرمن ورید کاربرد دارد .

۲) وقوع هایپرتنشن منطقه ای در انسداد حاد یا مزمن قابل رویت است .

۳) با هوا میزان برگشت خون وریدی و قدرت تخلیه ای پمپ ساق پا بررسی و تغییرات در حجم با بالا بردن پای بیمار و قرار دادن وی در حالت طاقباز و ایستاده اندازه گیری می شود .

توموگرافی کامپیوتری (ct) :

زمان تصویر برداری کوتاه بوده اما موجود در مقابل اشعه ی ایکس قرار گرفته و ماده حاجب معمولا باید به میزان کافی برای نمایان شدن عروق خونی تزریق شود .

درمان :

 ۱) درمان طبی شامل استفاده از ضد انعقاد ها (با هدف پیشگیری از رشد و تکه تکه شدن ترومبوزها وعود مجدد ترومبوزها وعود مجدد ترومبوز آمبولی ),دو هفته استراحت ,استفاده از ضد التهاب ها ,محدودیت در فعالیت از زمان اولیه تشخیص تا در ارگانیزه شدن لخته ی (۴۸ساعت اول)که خطر بروز آمبولی را کم می کند .

۲) استفاده از هپارین غیر کسری به مدت ۷-۵ روز و ادامه ی درمان با وارفارین

۳) هپارین با وزن مولکولی کم (نسبت به هپارین غیر کسری عوارض خونریزی دهنده ی  کمتری دارد و در خانم های باردار کاربرد بیشتری دارد و کیفیت زندگی را بهبود می بخشد و تنها عیب آن گران بودن آن نسبت به هپارین غیر کسری است )

۴) درمان با ترومبولیتیک ها که در سه روز اول بعد از ترومبوز حاد استفاده می شود (+ – PA,اروکینازو …)

عملکرد ترومبولیتیک ها :

باعث بازگرداندن عملکرد دریچه های وریدی و کاهش سندرم بعد از ترومبولیتیک درمانی و نارسایی مزمن می شود .

معایب ترومبولیتیک ها :

احتمال خونریزی سه برابر بیشتر از هپارین است و در صورت هر نوع علامت دال بر خونریزی باید سریعا دارو قطع شود .

مهار کننده فاکتورXA (فوندا پارینوکس)به صورت SC روزانه تزریق می شود و نیاز به کنترل  PT و pttندارد و بیشترین کاربرد آن در درمان پرونیلاکسی در طی جراحی های بزرگ ارتویدی ,آرتروپلاستی و تعویض مفصل است .

 

 

درمان جراحی :

 ترومبوکتومی ,آنژیوپلاسی توسط بالون و قرار دادن استنت می باشد و همچنین قرار دادن چتر در اینفریور و ناکاوا.

 

مراقبت های پرستاری :

۱- گرم نگه داشتن عضو

۲- استراحت در ۴۸ ساعت اول ایجاد ترمبوز و بعد از تشویق به حرکت

۳- بانداژ پای مبتلا و استراحت مطلق و بالاتر قرار دادن پاها از سطح بدن

۴- در صورت درمان با هپارین کنترل PTT وINR (2-1.5برابر میزان طبیعی )

۵- کنترل میزان در افراد تحت درمان با وارفارین (همزمان با هپارین مصرف می شوند زیرا وارفارین شروع اثر تاخیری حدود سه تا پنج روز دارد و تا زمان شروع اثر وارفارین ,تزریق هپارین ادامه دارد )

۶- پایش دقیق علایم نشلن دهنده ی خونریزی و اطلاع سریع به پزشک در صورت وجود هماتمز,ملنا,هماچوری,هیپوتانسیون,سر درد ,سر گیجه,…

 

۷- ارایه آموزشی های مهم به افراد تحت درمان با وارفارین (مصرف روزانه ,همراه داشتن کارت شناسایی کنترل عدم ایجاد تروما ,دوری از مصرف خودسرانه ویتامین ها به علت وجود VITK ,آنتی بیوتیک ها ,ضد التهاب ها ,آسپیرین ,قبل از انجام هرپروسیجر تهاجمی مثل اقدامات دندانپزشکی به پزشک خود از مصرف وارفارین آگاهی دهد )

۸- کنترل دقیق علایم دال بر آمبولی ریه مثل سرفه ,تنگی نفس ,درد قفسه سینه ,هموپتزی .

نکته) آنتی دوت هپارین پروتامین سولفات و آنتی دوت وارفارین ,ویتامین K وFFP است .

 

۹- یکی از عوارض استفاده از هپارین با وزن مولکولی کم وقوع ترومبوسینوپسی است که منجر به رسوب پلاکت و ترومبوآمبولی با نام HIT(ترومبوسینوپسی ناشی از هپارین ) می شود .که باید به دقت بررسی شود بنابراین پایش تعداد پلاکت ها خیلی مهم است و در صورت کاهش شمارش پلاکت ,هپارین باید قطع گردد و پروتامین سولفات تزریق شود و حتی گاهی از پیرودین و نوواستان که مهار کننده مستقیم ترومبین هستند در درمان HIT استفاده می شود .

HIT:Heparin- induced thrombocy topenia                            

 

 

 

 

پیشگیری :

۱) استفاده از جوراب های الاستیک :

باعث انقباض عضلات وبهبود فعالیت دریچه های لانه کبوتری می شوند .میزان فشار توسط مقدار و شدت بیمار وریدی تعیین می شود .این جورابها نباید با جورابهای ضد آمبولی اشتباه شود زیرا میزان فشار کمتری را فراهم می کنند(۱۲تا۲۰میلی متر جیوه )جوراب های فشاری به گونه ای طراحی شده اند که %۱۰۰ فشار را در قوزک به وجود آورده و فشار در ناحیه ران کم می شود .با کاهش قطر ورید های سطحی ران و نیز افزایش جریان در ورید های عمقی همراه می باشد . در صورت اشتباه نادرست این جورابها همانند تورنیکت عمل کرده و می توانند حتی باعث رکود خون بیشتر شوند .

باید جوراب های الاستیک فشاری در هنگام شب خارج شده و قبل از بلند شدن از بستر از کف پا تا بالای زانو دوباره پوشیده شوند . جورابها بدون تاخوردگی و چروکیدگی پوشیده شود و اندازه جورابها دقیقا متناسب با بیمار باشد (عدم همخوانی سایز جوراب با پای بیمار باعث کاهش تاثیر آن می شود )در صورتیکه جورابهای الاستیک حالت ارتجاعی خود را از دست داده و شل شوند حتما تعویض گردند .

۲) ورزشهای اکتیو و پاسیو : به حرکت در آوردن زود رس موثرترین روش در پیشگیری از رکود خون وریدی است .

۳) انجام تمرینات تنفس عمیق که باعث ایجاد فشار منفی در قفسه سینه شده و به خالی شدن شدت وریدی های بزرگ کمک می کند .

۴) تجویز پروفیلاکسی ضد انعقاد ها

۵)بالا نگه داشتن پاها از سطح بدن

۶) پرهیز از نشستن وایستادن طولانی مدت

 

 

جدیدترین پست های پرستار ایرانی را در ایمیل خود دریافت کنید

با عضویت در خبرنامه میتوانید زودتر از همه از اخبار و مقالات تخصصی جدید مطلع شوید. تنها کافیست آدرس ایمیل خود را وارد کنید.

درباره نویسنده

دانیال

بایگانی نوشته های من

موسس وب سایت پرستاری ایرانیان هستم و دانشجو کارشناس ارشد پرستاری , 7 سال هست که تجربه وبمستری دارم.امیدوارم بتونم کمکی به جامعه پرستاری بکنم.

دیدگاه ها

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

اطلاع از
avatar
wpDiscuz