دررفتگی مادرزادی مفصل هیپ C.D.H

 

در رفتگی مادرزادی مفصل هیپ C.D.H

 

۱- در این ناهنجاری در بدو تولد سر استخوان ران خارج از استابولوم قرار گرفته است .

۲- علت ناشناخته است .

۳- در دختران شایع تر است .

۴- عوامل ارثی ، نژادی ، اقلیمی و محیطی در پیدایش آن موثر است .

۵- در بچه های با زایمان Breech شایع تر است .

 

تمام نوزادان بلافاصله بعد از تولد باید توسط پزشک از لحاظ وجود این بیماری معاینه شوند و در صورت لزوم از روش های تصویر برداری مثل سونوگرافی یا رادیوگرافی برای بررسی بیشتر استفاده میشود .

 

نکته : در رفتگی مادرزادی لگن در بعضی خانواده ها بیشتر است . به نظر میرسد در جوامعی که نوزاد را قنداق میکنند شیوع این بیماری بیشتر بوده و در مناطقی که مادر بچه را در پشت کمر یا جلوی شکم خود آویزان میکند این بیماری شیوع کمتری دارد . این اختلاف احتمالا به علت نزدیک بودن و دور بودن ران های بچه در دو نوع متفاوت بستن و حمل کردن وی است .

 

 

وقتی سر استخوان ران نوزاد مدتی در خارج از حفره استابولوم میماند هم رشد سر و هم رشد حفره استابولوم دچار اختلال میشود. حفره استابولوم کوچک باقی میماند و عمق کافی هم پیدا نمیکند. سر استخوان ران هم کوچک مانده و خوب رشد نمیکند. گردن استخوان ران نازک مانده و تنه استخوان ران هم لاغر و کم قطر میشود . این تغییرات نشان میدهند که رشد استخوان ها وقتی سیر طبیعی خود را طی میکند که آنها به درستی در کنار هم قرار داشته باشند. در کنار هم بودن است که رشد و تکامل مناسب را تضمین میکند .

 

 

نکته : هر چه مدت زمان بیشتری از تولد نوزاد بگذرد و درمان به تاخیر بیفتد این تغییرات بیشتر شده و درمان بچه را مشکل تر میکند .

 

 

در صورتی که بیماری زود تشخیص داده شده و سر استخوان ران در درون حفره استابولوم گذاشته شود رشد استخوان ها در دو طرف مفصل سیر طبیعی خود را باز یافته و در بسیاری اوقات عقب ماندگی خود را جبران میکنند ولی در صورتی که سر استخوان ران در بیرون استابولوم بماند هر چه سن بچه بیشتر میشود عقب ماندگی رشد مفصل و تغییر شکل آن بیشتر میشود . این امر نشان میدهد که تشخیص ای بیماری و درمان آن هر چه زودتر باید شروع شود .

 

 

علایم دررفتگی مادرزادی مفصل هیپ

علایم فیزیکی C.D.H در سنین مختلف متفاوت است . این علائم را معمولا در دو محدوده سنی قبل و بعد از سه ماهگی تعریف میکنند .

 

الف) هنگام تولد تا سه ماهه اول زندگی :

 

۱- وجود چین های اضافی در کشاله ران و نامتقارن بودن آنها . ( در ناحیه کشاله ران همه نوزادان چین های پوستی بطور طبیعی وجود دارد. در این بیماری این چین ها ممکن است در دو طرف غیر قرینه بوده و چین های کشاله ران در طرف دررفته بیشتر باشد .)

 

 

 

 

 

۲- محدودیت در Abduction . ( مفصل ران نوزاد دچار محدودیت حرکت شده و بخصوص دو ران بچه خوب از هم باز نمیشوند و مادر ممکن است نتواند ران های نوزاد را برای تعویض پوشک خوب از هم باز کند .)

 

۳- مثبت بودن تست ارتولانی و بارلو ( Ortolani and barlow’s test ) : این تست ها توسط پزشک انجام میشوند. پزشک نوزاد را به پشت بر روی تخت خوابانده و با گرفتن ران و ساق نوزاد ، مفصل ران را با فشار دست جا میندازد و با برداشته شدن فشار مفصل دوباره در میرود .

 

 

ب) از ۳ ماهگی به بعد :

 

۱- آشکارتر شدن محدودیت در Abduction : در این سنین حرکت ابداکسیون یا دور شدن ران محدودتر میشود و مادر و یا پزشک نمیتوانند به راحتی ران های بچه را از هم دور کنند 

 

۲- کوتاهی در اندام تحتانی مبتلا ( مثبت شدن تست آلیس Allis Test یا همان تست گالزی Galezzi test ) : ران طرف در رفته کوتاه تر به نظر میرسد. وقتی کودک را به پشت میخوابانیم و زانو های وی را خم کرده بطوریکه کف پاها بر روی زمین باقی بماند زانوی طرف دررفته پایین تر از زانوی طرف سالم است . به این معاینه تست گالزی    Galezzi test یا تست آلیس Allis Test  میگویند .

 

 

 

 

 

۳- راه رفتن با تاخیر یا لنگش : کودک مبتلا به دررفتگی مفصل ران دیر راه میفتد و موقع راه رفتن هم میلنگد . وقتی در رفتگی یک طرفه است کودک موقعی که پای سالم را از روی زمین بلند کرده و تکیه را بر روی طرف بیمار میندازد کل تنه خود را به آن طرف خم میکند . به این طرز راه رفتن راه رفتن ترندلنبرگ Trendelenburg gait میگویند. وقتی دررفتگی دو طرفه است بچه هر پایی را که بر زمین میگذارد تنه را به همان طرف خم میکند. این را  راه رفتن اردکی Waddling gait میگویند .

 

۴- لوردوز کمری واضح : در این بچه ها بخصوص در نوع دو طرفه موقع ایستادن قوس کمر بیش از حد معمول است .

 

۵- تست ارتولانی و بارلو در این دوره دیگر قابل انجام نیست یعنی پزشک دیگر نمیتواند با فشار دست مفصل را جا بیندازد .

 

 

 

 

 

۶- برجستگی استخوانی تروکانتر بزرگ در طرف بیرونی لگن بچه بیرون تر و برجسته تر از معمول است .

 

 

 

درمان دررفتگی مادرزادی مفصل هیپ C.D.H

 

نوع درمان بر حسب اینکه بیماری در چه سنی شخیص داده شود متفاوت است . برای درمان این بیماران معمولا از مشی زیر استفاده میشود .

 

درمان دررفتگی مادرزادی مفصل ران در سنین نوزادی :

 

در نوزادان درمان با بستن نوارهای پلاستیکی خاصی مثل کمربند در اطراف بدن است . به این کمربند پاولیک هارنس  Pavlic harness میگویند . هدف این است تا با این وسیله مفصل ران برای مدتی حدود یک تا دو ماه در وضعیت خاصی قرار بگیرد . در این وضعیت سر استخوان ران در حفره استابولوم میماند و ماندن سر استخوان ران در درون حفره استابولوم به رشد بهتر آن کمک میکند. بعد از مدتی سر استخوان در داخل حفره استابولوم پایدار میشود .

این درمان را میتوان در کودکان تا سن حداکثر شش ماهگی انجام داد. البته هر چه سن بچه کمتر بوده و درمان در سنین کمتری شروع شود نتیجه درمان بهتر است. معمولا وقتی بچه شروع به چهار دست و پا راه رفتن میکند ( سنین ۶-۴ ماهگی)  این روش درمانی دیگر تاثیر زیادی نداشته و باید درمان های مرحله بعد انجام شود .  

 

درمان دررفتگی مادرزادی مفصل ران در سنین بین ۱۸-۶ ماهگی :

 

اگر تشخیص بیماری در سنین بین شش ماهگی تا یک و نیم سالگی داده شود درمان مشکل تر است. ممکن است وسیله ذکر شده در قبل دیگر نتواند به بیمار کمک کند. در این بیماران پزشک سعی میکند مفصل ران بیمار را در اطاق عمل و زیر بیهوشی عمومی جااندازی کرده و اندام های تحتانی و تنه را مدتی در یک قالب گچی در وضعیتی خاص نگه دارد. گچی که به این منظور بکار میرود را گچ اسپیکا یا اسپایکا   Spica cast مینامند .

 

 

درمان دررفتگی مادرزادی مفصل ران در سنین بالای ۱/۵ سالگی :

 

در سنین بالای یک و نیم سالگی در اکثر مواقع برای درمان از عمل جراحی کمک گرفته میشود. در این سنین عمل جراحی به منظور جااندازی باز مفصل دررفته انجام میشود چون معمولا جااندازی بسته دررفتگی در این سنین امکانپذیر نیست .

 

 

مراقبت پرستاری در  دررفتگی مادرزادی مفصل هیپ  C.D.H

 

۱- اطلاع به پزشک به محض تشخیص بیماری

۲- حفظ وضعیت Abduction پاها

۳- توجه به وضعیت ادرار و مدفوع بیمار ( چون بچه ها کنترل ادرار و مدفوع ندارند و همین امر میتواند باعث از بین رفتن گچ آنها شود .)

۴- توجه به گچ و تعویض آن هر ۶ هفته یکبار

۵- پس از برداشتن گچ ، ورزش در ROM مفصل

۶- در موارد گذاشتن تراکشن مراقبت های مربوطه در این مورد

۷- حفظ پوزیشن صحیح مفصل هیپ . ( پوزیشن Abduction )

۸- کنترل NV و  CF  عضو داخل گچ

۹- مهیا نمودن تغذیه مطلوب و مناسب

۱۰- آموزش به والدین (بسیار مهم) . جزو الویت های مراقبتی مهم پرستاری می باشد . چون مادر و پدر باید این مراقبت ها را انجام دهند .

 

 

 

جدیدترین پست های پرستار ایرانی را در ایمیل خود دریافت کنید

با عضویت در خبرنامه میتوانید زودتر از همه از اخبار و مقالات تخصصی جدید مطلع شوید. تنها کافیست آدرس ایمیل خود را وارد کنید.

درباره نویسنده

دانیال

بایگانی نوشته های من

موسس وب سایت پرستاری ایرانیان هستم و دانشجو کارشناس ارشد پرستاری , 7 سال هست که تجربه وبمستری دارم.امیدوارم بتونم کمکی به جامعه پرستاری بکنم.

دیدگاه ها

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

اطلاع از
avatar
wpDiscuz